مرکز مجازی مهدویت
دوشنبه 28 آبان 1397

مهدویت و خانواده

 آيين نوراني اسلام براي پرورش نسل صالح، دستورالعمل هاي مهم و کارسازي دارد؛ به عنوان نمونه، در مسأله انتخاب همسر، پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند: با خانواده خوب و شايسته وصلت کنيد؛ زيرا خون (ژن) اثر دارد. [1]
و يا مثلاً توجه به دوران کودکي، نوجواني و جواني در امر تربيت بسيار تأثيرگذار است.
امام صادق عليه السلام فرمودند: فرزند خود را در هفت سال اول آزاد بگذار[2] تا بازي کند و هفت سال دوم، او را با آداب و روش هاي مفيد تربيت کن و در هفت سال سوم مانند يک رفيق صميمي با او همراه باش. [3]
رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم در نکته مهم تربيتي ديگر در نحوه برخورد با کودکان فرمودند: هر کس کودکي دارد، بايد با او کودکانه رفتار کند. [4]
در اين ميان علماي دين الگوهاي عملي هستند که در تربيت فرزندان خود به اهل بيت عليهم السلام اقتدا کرده و روش هاي مختلف و زيبايي براي تربيت برگزيدند که در ذيل به برخي از آنها اشاره مي شود:

تبعيض قائل نشدن بين بچه ها
خانم زهرا مصطفوي، درباره سيره تربيتي حضرت امام خميني رحمه الله با فرزندان مي گويد: ما هنوز تفاوت بين بچه هاي خانواده را متوجه نشده ايم. ايشان [امام خميني] شايد حدود سيزده، چهارده تا نوه داشتند؛ اما به طور کلي ما هيچ وقت متوجه تبعيض نشديم. واقعاً نتوانستيم بفهميم که کدام را بيشتر دوست دارند و واقعاً ما يک بار نديديم که آقا جانب يکي از بچه ها را بگيرند. [5]

آموزش رعايت نظافت

هم ايشان مي گويد: وقتي پنج، شش ساله بودم، نان را داخل کاسه ماست مي زدم و مي خوردم. يک بار، همين که مي خواستم نان را بزنم توي ماست، انگشتم به ماست خورد. آقا [امام خميني] زدند روي دست من. ناراحت شدم و دستم را کشيدم کنار. آقا همين که متوجه ناراحتي من شدند، دستم را گذاشتند توي دهانشان و گفتند: من از دست تو بدم نمي آيد، اما سر سفره اي که همه نشسته اند بايد دقت داشته باشيم که قاشق براي ماست هست. ايشان نظافت، خيلي رعايت مي كردند. [6]

محبت معقول و به اندازه
همسر آيت الله شهيد قدوسي رحمه الله مي گويد: آقاي قدوسي با اينکه فوق العاده بچه ها را دوست داشتند، مقيد بودند که بچه ها لوس بار نيايند. شيوۀ پدرم [علامه طباطبايي] هم همين طور بود و بچه ها را لوس بار نمي آوردند و هيچ وقت دوست نداشتند که تمام آسايش بچه ها را آماده کنند. مثلاً اگر بچه مي خواست جايي برود، اين طور نبود که پول ماشين به او بدهند. مي گفتند: بگذار پياده برود، عادت کند. مي گفتند: اين بچه ها بايد سختي بکشند، چون آدم با سختي ساخته مي شود. براي همين، فرزند ما واقعاً اين طور بار آمده بود. [7]

عدم تشويق يا تنبيه مالي
پسر آيت الله شهيد بهشتي رحمه الله مي گويد: پدرم، هيچ وقت ما را با مسائل مالي، تشويق يا تنبيه نمي کرد؛ يعني حتي يک بار هم نشد که براي تشويق، پول تو جيبي ماهيانه اي را که به ما مي داد اضافه و يا به خاطر نارضايتي از بعضي رفتارهاي ما، از ماهيانه مان کم کند. [8]

آگاهي دادن در امور ديني
دختر آيت الله شهيد بهشتي رحمه الله مي گويد: زماني که به آلمان رفتيم، ده سال بيشتر نداشتم و چون تازه به سن تکليف رسيده بودم، برايم بسيار دشوار بود که در آن جامعه بي بند و بار اروپا به حجاب و ديگر موازين اسلا مي مقيد باشم. اما ايشان [شهيد بهشتي] نه با دستور و امر، بلکه با آگاهي دادن به من در اين باره و مقايسه بين مسيحيت و اسلام و آزادي دختران در جامعه اروپايي و بيان وظايف و مسئوليت هاي دختران در اسلام باعث شدند که در آن موقعيت دشواري که در گروه هم سن و سال خود داشتم و از آنها دشنام مي شنيدم، معتقدانه به حفظ حجاب و رعايت ديگر دستورات شرعي بپردازم و در حضور يا عدم حضور ايشان، به رعايت حجاب اسلامي پايبند باشم. تأثير اين رويه در من تا بدان حد بود که پس از ازدواج نيز همين رويه را با توافق همسرم در مورد فرزندانم اتخاذ کرديم. [9]

رفاقت و دوستي با فرزندان
فرزند حضرت آيت الله العظمي فاضل لنکراني رحمه الله مي گويد: ايشان از اول نسبت به مسائل اخلاقي و تربيتي فرزندان توجه زياد داشتند و از همان دوراني که ما به مدرسه مي رفتيم، خودشان بر امور درسي ما به دقت نظارت و مراقبت مي کردند. برخورد ايشان در محيط خانواده به صورتي بود که ما با ايشان احساس رفاقت و دوستي مي كرديم، نه اينکه صرفاً ايشان پدر باشند و ما فرزند. حتي مسائل مرجعيت هم اصلاً آن صفا و صميميت را تغيير نداد. ايشان در امور گوناگون به فرزندان مجال اظهار نظر مي دادند و البته فرزندان هم کمال ادب و احترام را برايشان قائل بودند. [10]

دقت در دوستان فرزند
خانم فريده مصطفوي مي گويد: [حاج آقا مصطفي خميني] در رفت و آمد فرزندانش بسيار دقت به خرج مي داد که ببيند با چه کساني رفت و آمد دارند؛ و مانند حضرت امام، سعي مي کرد که هيچ گاه عاطفه و مهر پدري مانع از حسن تربيت فرزندش نشود. تأکيد داشت که فرزندش با افرادي آمد و شد داشته باشد که داراي صلاحيت اخلاقي هستند. [11]

آموزش حريم زن و مرد
خانم فاطمه طباطبايي مي گويد: امام رحمه الله صحبت بي مورد زن ها با نامحرم را ضرورت نمي ديدند؛ مثلاً در خانه خودشان وقتي يکي از نوه هاي پسرشان مکلف مي شد، ديگر با آنها در يک اتاق نمي نشستيم. البته جالب اينجاست که وقتي ما نزدشان بوديم نمي گفتند که ما از اتاق بيرون برويم، بلکه به او مي گفتند بيرون برود؛ يا اگر من پهلوي ايشان بودم و نوه مکلف شده شان ـ که مثل پسر خودم بود ـ مي خواست وارد اتاق شود مي گفتند: کسي اينجا هست. [12]

تأکيد بر گذشت و ايثار

دختر مقام معظم رهبري دام ظله مي گويد: وقتي بچه بوديم، گاهي با همديگر دعوا مي کرديم. پدرمان مي گفتند: بگذريد، اشکال ندارد. خيلي راحت برخورد مي کردند.[13]

حفظ جان همه موجودات
فرزند علامه طباطبايي نقل مي کند: موقعي که تبريز نا امن بود، پدرم اسلحه داشتند و هر وقت که سوار اسب مي شدند و به بيابان مي رفتند مرا با خود مي بردند و سواري و تيراندازي يادم مي دادند. يادم هست که در سن 12سالگي همه روزه مرا به صحرا مي بردند و تيراندازي را به من ياد مي دادند، اما در عين حال هميشه توصيه مي کردند که: شکار کردن را ياد بگير، ولي به کار نبر، که شکار و کشتن يک جاندار، گناه است. مي گفتم: پس شکار براي چه خوب است؟ مي گفتند: در صورتي مي تواند مجاز باشد که انسان با يک ضرورت واقعي که جنبه حياتي دارد مواجه باشد. [14]

دعوت فرزندان به تماشاي برنامه هاي خوب
آقاي علي شيرازي مي گويد: ...همه ما شاهديم که به لطف الهي با توجه به عنايت آيت الله خامنه اي به تربيت فرزندان،تا کنون حتي يک بار هم نشده است که يکي از فرزندان معظم له دچار خلاف و سوء استفاده از مقام پدر شوند. معظم له عنايت خاصي به تربيت فرزندان دارند. ايشان مي گويند: اگر تلويزيون برنامه جالبي داشته باشد من فرزندانم را دعوت مي کنم تا از آن برنامه يا سخنراني استفاده کنند. برخورد ايشان در خانه نيز باعث سلامت اخلاقي فرزندان معظم له مي باشد. [15]


_________________________________
[1]. ميزان الحکمه، حديث 7848.
[2]. البته بايد توجه داشت که منظور روايت، آزادي مطلق و بي حد و اندازه در هر موضوعي نيست، بلکه در بازي کردن آنها را آزاد بگذاريم تا انرژي خودشان را تخليه کنند و سلامت باشند.
[3]. وسائل الشيعه، شيخ حرعاملي، ج 5، ص 125 به نقل از www.ahadis-o-revayat.blogfa.com.
[4]. همان، حديث 22628.
[5]. برداشت هايي از سيرۀ امام خميني، غلامعلي، رجائي، ص 21.
[6]. همان.
[7]. مجله نامه جامعه، ص 24.
[8]. غلامعلي رجايي، برداشت هايي از سيره امام خميني.
[9]. سيره شهيد بهشتي، غلا معلي، رجايي، ص 68.
[10]. مرجع وارسته، ص 131.
[11]. يادها و يادمان ها از آيت الله سيد مصطفي خميني، ج 2، ص 386.
[12]. برداشت هاي از سيره امام خميني، غلامعلي رجايي، ص 46.
:[13] مجله ماه تمام، ص 15.
[14]. غلامرضا گلي زواره، جرعه هاي جانبخش، ص 383.
[15]. علي شيرازي، پرتويي از خورشيد، ص 125.

پدید آورنده: محمود صادقی
نشریه امان